If you love somebody, set them free. (Sting)
De afgelopen weken zie ik regelmatig blogs van anderen voorbij komen over ‘nee’ leren zeggen. Mooie blogs met daarin beschreven hoe belangrijk het is om jouw vorm in relatie met anderen te leren leven. Ik wil daar in deze blog ook bij stilstaan. Onderzoeken welke gift we geven als we leren ons eigen pad te lopen in relatie met anderen.
Laten we eerst eens stilstaan bij hoe moeilijk het mogelijk voor jou en mij is om je ‘ja’ en je ‘nee’ uit te spreken in relatie met anderen. Als je mij echt zou kennen, dan zou je weten dat ik het vanuit mijn dagelijkse zelf heel spannend vind om ‘nee’ te zeggen in relatie met belangrijke anderen. Het is alsof ik bijna verwacht dat de ander kwaad op mij zal worden en de relatie zal verbreken als ik ‘nee’ zeg. Ik dissocieer bijna als ik ‘nee’ zeg. Misschien herken je dit bij jezelf. Misschien heb je hier nog nooit over nagedacht. Als je hierin geïnteresseerd bent, zou je eens trager kunnen gaan en ontdekken wat het met jou doet om je ‘ja’ en je ‘nee’ uit te spreken in relatie met een voor jou belangrijke ander. Natuurlijk gaat het hier om zaken die je raken en die belangrijk voor je zijn.
Ik schrijf dat ik min of meer dissocieer als ik nee zeg tegen mijn partner. Nogmaals, als het me om iets gaat wat belangrijk voor me is. Anderen kunnen anders reageren. Bijvoorbeeld: dat je ontdekt dat je jezelf als het ware gaat wapenen. Alsof je een dikke muur neerzet, een muur van bescherming en zelfbehoud.
Voor andere mensen is het zeggen van ‘ja’ misschien veel moeilijker. Wanneer ze ‘ja’ zeggen, zijn ze mogelijk bang dat de ander niet alleen je vinger neemt, maar je hele hand. Of je bent bang dat de ander je niets waard zal vinden en je uit zal lachen. Waarschijnlijk is ‘ja’ en ‘nee’ zeggen voor ons allemaal op een of andere manier spannend, zeker wanneer we deze vanuit onze dagelijkse gewoonte uitspreken, want dan kleeft onze hele geschiedenis aan ons. Vanuit gewoonte zetten we het hele toneel van ons gezin van herkomst neer in de situatie van nu met alle overlevingsstrategieën (lees: defensies) die daarbij horen.
Onlangs hebben we met de jaartraining een mooi onderzoek gedaan rondom ‘ja’ en ‘nee’ zeggen. Ik was verrast dat eigenlijk iedereen herkende hoe je vanuit je dagelijkse zelf, je overlevingsstrategie volgt wanneer je zomaar ‘ja’ of ‘nee’ tegen iemand anders zegt. Velen konden de verborgen, passieve agressie voelen.
Spreken we onze ‘ja’ of ‘nee’ uit terwijl we plaatsnemen in het huis van Zijn – een ruimte van Liefde, dan blijkt er iets heel anders te gebeuren. Het huis van Zijn is geschiedenisloos. Er zijn daar kwaliteiten als vrijheid, openheid, liefde, kracht, helderheid. Stem je je af op deze ruimte dan krijgen ‘ja’ en ‘nee’ een heel andere kleur. Hier is verbinding gegeven, het ‘ja’ of het ‘nee’ blijkt kostbaar te zijn en een gift aan de relatie. In plaats van te dissociëren lijkt het alsof je stevig op je zetel blijft zitten en het leuk is om binnen de relatie van kleur te verschillen. Het sprankelt en de individuen binnen de relatie lichten meer op. Hun uniciteit is van waarde.
In psychologische termen heet dit ‘differentiëren’. Differentiëren is op eigen benen staan in relatie met anderen. Voor veel mensen is dit een ontwikkelingsweg. We hebben veelal niet geleerd dat het veilig is om ons eigen pad te lopen. Onszelf verlaten en zorgen voor de ander is velen van ons welbekend. Of de ander ‘wegdoen’ en je eigen pad lopen – uit relatie – is wat anderen welbekend is. Maar daadwerkelijk in verbinding je eigen pad gaan, dat blijkt van ons te vragen om dat te oefenen.
Tijdens de laatste padbgeleidingsdag hebben we met een aantal mensen stilgestaan hoe het is om te differentiëren binnen de relatie. We hebben ontdekt hoe vreugdevol het is om in verbinding te leren je eigenheid te belichamen. We hebben ontdekt hoe belangrijk het is om jezelf te dragen en verantwoordelijkheid te nemen voor zowel je ‘ja’ als je ‘nee’ in relatie. Hoe grote gift het is om jezelf te geven met je ‘ja’ en je ‘nee’ en IN VERBINDING te blijven. Jij en al je ‘ja’s en ‘nee’s zijn uiterst kostbaar. Dit ontdekken en oefenen kan grote glans geven aan je eigen leven en je relaties en dat is wat ik je toewens. Vrijheid leven in verbinding.
We zagen ook dat differentiëren jezelf en de ander vrij zet. Je hoeft niet langer aan de vermeende verlangens van de ander te voldoen. Je kunt rusten op je eigen grond en jouw spoor volgen in relatie. Het kan zijn dat jouw wensen en die van de ander samenkomen en het kan ook zo zijn dat dat niet zo is. Daar mee op je gemak zijn, is levenskunst.
Laatste noot: soms maken mensen de vergissing dat differentiëren – op eigen benen gaan staan – betekent dat je de relatie moet verlaten. De gedachte is dat wanneer je de relatie verlaat, je op eigen benen staat. Niets is minder waar. Differentiëren doe je IN relatie, IN verbinding. Alleen dan kun je ontdekken hoe je jouw eigenheid in relatie met anderen vormgeeft. De glans komt juist door met elkaar te schuren, te ontdekken, onhandig te zijn, je excuses aan te bieden op het moment dat je over de schreef gaat.
Ik wens een ieder die dit leest een mooie ontdekkings- en ontwikkelingstocht in leren om jouw pad van Vrijheid te belichamen in relatie met voor jou belangrijke anderen.
